Önlisans diploma notun DGS puanına tam olarak ne kadar ekliyor? Sınava hazırlanırken çoğu aday bu soruyu netlerden önce soruyor, çünkü not artık değişmiyor ama puanın sabit bir parçasını oluşturuyor. Hesap aslında birkaç adımlık ve elindeki transkriptle beş dakikada çıkarabilirsin.
ÖBP'nin formülü
ÖBP, yani Önlisans Başarı Puanı, ÖSYM'nin DGS kılavuzundaki kurala göre şöyle bulunur: 100'lük sistemdeki diploma notun 0,8 ile çarpılır. 50'nin altındaki notlar 50 kabul edilir. Bu yüzden ÖBP en az 40, en fazla 80 olabilir.
ÖBP doğrudan puanına eklenmez; 0,6 katsayısıyla girer. Yani diploma notunun DGS puanına katkısı 24 ile 48 puan arasında kalır. Bu katkı SAY, EA ve SÖZ puan türlerinin üçünde de aynıdır:
- DGS-SAY = 3 × sayısal standart puan + 0,6 × sözel standart puan + 0,6 × ÖBP
- DGS-EA = 1,8 × sayısal standart puan + 1,8 × sözel standart puan + 0,6 × ÖBP
- DGS-SÖZ = 0,6 × sayısal standart puan + 3 × sözel standart puan + 0,6 × ÖBP
Bir şart daha var: puanın hesaplanabilmesi için hem sayısal hem sözel testten en az 1 net yapman gerekiyor.
4'lük veya 5'lik notu 100'lüğe çevirmek
Okulun notu 4'lük sistemde verdiyse kılavuz doğru orantı kurulmasını istiyor. Notunu 4'e bölüp 100 ile çarpman yeterli:
- 3,00 / 4 → 75
- 2,50 / 4 → 62,5
- 3,50 / 4 → 87,5
- 1,80 / 4 → 45, ama 50'nin altı olduğu için 50 sayılır
5'lik sistemde de aynı mantık geçerli: 4,00 / 5 → 80. Transkriptinde 100'lük karşılık zaten yazıyorsa onu kullan.
Örneklerle ÖBP katkısı
Adım adım gidelim. Diploma notu 70 olan bir aday için ÖBP = 70 × 0,8 = 56. Puana katkısı 56 × 0,6 = 33,6 puan olur. Birkaç not için tablo yerine kısa liste:
- Not 50 veya altı → ÖBP 40 → katkı 24
- Not 60 → ÖBP 48 → katkı 28,8
- Not 70 → ÖBP 56 → katkı 33,6
- Not 80 → ÖBP 64 → katkı 38,4
- Not 100 → ÖBP 80 → katkı 48
Buradan çıkan pratik kural: diploma notundaki her 10 puanlık fark, DGS puanında 4,8 puanlık fark yaratıyor.
Bu farkın nete karşılığını da merak edebilirsin. ÖSYM test ortalamalarını yayımlamadığı için sitedeki hesaplayıcı 2025 sonuçlarından türetilmiş tahmini değerlerle çalışıyor. Bu modele göre SAY puanında bir sayısal net yaklaşık 3,4 puan ediyor; yani 4,8 puanlık diploma farkı kabaca 1,5 sayısal nete denk geliyor. Aynı modelde sayısal 30 ve sözel 30 net yapan, diploma notu 70 olan bir aday yaklaşık 295 SAY, 280 EA ve 264 SÖZ puanı alıyor. Diploma notu 80 olsaydı bu değerler yaklaşık 300, 284 ve 269 olurdu. Bunlar tahmindir; oturumun zorluğuna göre birkaç puan oynayabilir.
Önceki yıl yerleşenlerde 0,45 kuralı
Bir önceki yılın DGS'sinde bir lisans programına yerleşmiş adayların ÖBP'si 0,6 yerine 0,45 ile çarpılır. Bu, puanında doğrudan bir kesinti demek:
- ÖBP 80 (not 100): normalde 48 puan, bu durumda 36 puan
- ÖBP 56 (not 70): normalde 33,6 puan, bu durumda 25,2 puan
Not 70 olan bir aday için kayıp 8,4 puan. Bu fark taban puanına yakın tercihlerde belirleyici olabilir. Geçen yıl yerleşip kayıt yaptırmadıysan ya da bölümünü değiştirmeyi düşünüyorsan hesabını bu katsayıyla yap.
Notun sabit, netlerin değil
Diploma notu 60 olan bir adayla 80 olan bir aday arasındaki fark 9,6 puan. Aynı tahmini modelde bu açık SAY puanında 3 civarı sayısal netle kapanıyor. Yani düşük not, hedefini bırakman için bir sebep değil; sadece denemelerde biraz daha yüksek bir net çıtası koyman gerektiğini gösteriyor. SAY puanıyla tercih yapacaksan bu çıtayı sayısal testten yükseltmek en verimli yol, çünkü o puan türünde sayısal test 3 katsayıyla giriyor.
Şimdi somut bir adım at: transkriptindeki notu ve son denemedeki netlerini DGS puan hesaplama aracına gir, önceki yıl yerleştiysen ilgili kutuyu işaretle. Çıkan puanı hedeflediğin bölümün DGS taban puanlarıyla karşılaştır. Hangi lisans bölümlerini tercih edebileceğinden emin değilsen önce önlisans-lisans eşleştirmesine bak; aradaki farkı netle mi kapatacağını, hedefini mi gözden geçireceğini o zaman net görürsün.